Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng kỹ năng nghề sửa chữa ô tô

Thứ năm - 11/05/2017 11:31
Kỹ năng nghề nghiệp là gì?
     Là khả năng ứng dụng thành thạo tri thức và kỹ thuật, công nghệ mới trong quá trình lao động sản xuất; đồng thời có khả năng ứng biến linh hoạt trong mọi hoàn cảnh, trong những biến đổi không ngừng của môi trường và điều kiện sống… để lao động sáng tạo. Trong đó, kỹ năng chủ yếu thuộc về năng lực của mỗi người, giúp cho sự thành công trong công việc và nghề nghiệp của mỗi người. Kỹ năng không phải tự nhiên mà có, nó là kết quả của quá trình học tập rèn luyện không ngừng, từ sự trải nghiệm và tích lũy kinh nghiệm trong lao động sản xuất, trong cuộc sống hàng ngày với một sự tận tụy, tâm huyết trong công việc của mỗi người. Đây là những phẩm chất không thể thiếu đối với mỗi người trong thời đại hiện nay.
Kỹ năng nghề sửa chữa ô tô
     Với chương trình đào tạo hệ đại học ngành công nghệ kỹ thuật ô tô của trường Đại học Sao Đỏ: Thời gian đào tạo 4 năm, 168 tín chỉ (trong đó 104 TC lý thuyết + 64 TC thực hành).
Mục tiêu về kỹ năng nghề nghiệp hệ đào tạo đại học ngành công nghệ kỹ thuật ô tô trường đại học Sao Đỏ là: Thiết kế các chi tiết, cụm chi tiết của ô tô và nghiên cứu cải tiến một số bộ phận nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng. Thử nghiệm chẩn đoán, vận hành bảo dưỡng sửa chữa và kiểm định ô tô. Đánh giá và xây dựng quy trình công nghệ lắp ráp, chẩn đoán bảo dưỡng sửa chữa ô tô. Quản lý kinh doanh dịch vụ liên quan đến ngành công nghệ kỹ thuật ô tô, lắp ráp, đăng kiểm, mua bán xe và phụ tùng.
     Mục tiêu về vị trí việc làm sau khi tốt nghiệp: Đảm nhiệm các công việc kỹ thuật, quản lý chất lượng tại các phòng kỹ thuật – công nghệ của các nhà máy sản xuất phụ tùng, phụ kiện, lắp ráp ô tô và máy động lực. Các cơ sở bảo dưỡng sửa chữa ô tô. Các doang nghiệp kinh doanh về lĩnh vực ô tô…Tại các trạm đăng kiểm ô tô. Viện nghiên cứu và chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vực ô tô và máy động lực. Tham gia nghiên cứu giảng dạy về công nghệ kỹ thuật ô tô tại các cơ sở đào tạo.
      Đối với hệ cao đẳng ngành công nghệ kỹ thuật ô tô: Thời gian đào tạo 3 năm, 127 tín chỉ (trong đó 77 TC lý thuyết + 50 TC thực hành). Mục tiêu về kỹ năng nghề nghiệp: Thiết kế cải tiến các chi tiết, cụm chi tiết của ô tô nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng. Lập quy trình kiểm tra, chẩn đoán, sửa chữa và bảo dưỡng vận hành các hệ thống tổng thành ô tô. Lập quy trình kiểm tra, chẩn đoán và bảo trì sửa chữa hệ thống điện- điện tử trên ô tô.
Thực trạng đào tạo nghề công nghệ ô tô ở khoa ô tô trường đại học Sao Đỏ
     Trong những năm qua với nhiệm vụ giảng dạy lý thuyết chuyên môn nghề, hướng dẫn đào tạo thực hành, thí nghiệm các kỹ năng nghề, hướng dẫn thực tập tốt nghiệp cho HSSV. Khoa Ô tô trường Đại học Sao Đỏ đã cung cấp hàng ngàn kỹ sư, cử nhân, kỹ thuật viên, người thợ sửa chữa ô tô cho xã hội. Các em ra trường đã đảm nhận ở nhiều vị trí công việc khác nhau ở nhiều công ty, xí nghiệp, doanh nghiệp, ở các Gara…Trên các cương vị khác nhau đều đã khẳng định được vị trí, tay nghề trình độ chuyên môn của mình nhiều em đã thành đạt: như SV Hoàng Trung Dũng (CĐ khóa 1) hiện là quản đốc phân xưởng tại Công ty cổ phần Hyundai Quảng Ninh;  Lê Thành Vinh (ĐH khóa 2) - Cố vấn dịch vụ của Công ty Cổ phần Thaco Trường Hải, chi nhánh Quảng Ninh.v.v..
     Với chương trình đào tạo liên tục được hiệu chỉnh theo chu kỳ vòng đời và bổ xung thường xuyên, kết cấu thời lượng giành cho thực hành, thí nghiệm nhiều (hệ ĐH chiếm gần 40%; hệ CĐ chiếm trên 40%) tạo điều kiện cho người học tăng cường luyện tập thực hành, rèn luyện kỹ năng nghề sát với thực tế, nâng cao năng lực thực hiện công việc chuyên môn.
     Đội ngũ GV của khoa có trình độ chuyên môn tốt, có tay nghề, tâm huyết, nhiệt tình trách nhiệm hết lòng vì HSSV.
     Về cơ sở vật chất hàng năm khoa luôn được nhà trường quan tâm đầu tư, bổ xung các trang thiết bị, dụng cụ phương tiện…đáp ứng việc giảng dạy, luyện tập thực hành, thí nghiệm nghề các học phần thực hành thí nghiệm ngành CNKT ô tô cho GV và HSSV.
     Trong giảng dạy GV luôn quan tâm chú trọng áp dung các phương pháp dạy học tích cực giúp người học hình thành năng lực thực hiện và phẩm chất gần giống như thực tế ở các công ty, ga ra… để khi ra trường các em SV có thể áp dụng vào ngay những công việc chuyên môn của mình.
     Kết hợp với đi thực tập ở cơ sở sản xuất, đi tham quan học tập, luyện tập và dự thi sinh viên giỏi tay nghề theo bộ đề thi tay nghề, tài liệu ở hãng. Hội đồng giám khảo kết hợp ở trong trường với các đ/c ngoài công ty có tay nghề giỏi, có nhiều kinh nghiệm chuyên môn kết hợp chấm, đánh giá…càng giúp việc giảng dạy rèn luyện kỹ năng sát với thực tế hơn, giúp nâng cao chất lượng đào tạo.
     Tuy nhiên về thực trạng đào tạo hiện nay của khoa cũng còn nhiều điều cần phải bàn luận trao đổi, việc nhìn nhận đánh giá khách quan sát, đúng thực trạng sẽ góp phần định hướng, điều chỉnh, thay đổi tích cực để nâng cao kỹ năng nghề cho SV tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo giúp cho sự phát triển bền vững của khoa và nhà trường.
Một số khó khăn, hạn chế trong việc rèn luyện kỹ năng nghề cho sinh viên và giải pháp
     - Về đội ngũ GV chưa đồng đều về chuyên môn tay nghề, việc rèn luyện tay nghề, cập nhật kiến thức mới, tham quan học tập cập nhật thực tế ở công ty, nhà máy còn ít. Chưa có sự gắn kết trao đổi nhiều, việc đánh giá cùng kết hợp hỗ trợ giữa nhà trường với cơ sở sản xuất để thúc đẩy nâng cao chất lượng, để đào tạo sát thực tế, đôi bên cùng có lợi.
     - Về cơ sở vật chất các trang thiết bị phương tiện dụng cụ…của khoa cũng còn chưa nhiều, còn thiếu và cần được nhà trường, doanh nghiệp quan tâm hỗ trợ, trang bị bổ xung thêm như các động cơ tổng thành, các cụm máy, bộ phận, chi tiết… tương đối thông dụng hiện đại hiện nay (đầy đủ, đồng bộ). Các thiết bị kiểm tra chẩn đoán cầm tay thông dụng phục vụ chẩn đoán quét lỗi phần điện của xe chưa được liên tục cập nhật.
     - Về nội dung chương trình, thời gian các học phần cũng cần phải xem xét hiệu chỉnh lại, bố trí tiến độ sao cho lô gic phù hợp các học phần, các học kỳ…Đặc biệt xác định đúng cụ thể mục tiêu về kỹ năng nghề, mục tiêu về vị trí việc làm sau khi TN, cắt bỏ các nội dung thừa, không phù hợp.
     - Về phương pháp giảng dạy, phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của SV cũng cần được quan tâm đặc biệt hơn nữa. Cần thực sự lấy người học làm trung tâm, áp dụng phương pháp dạy học tích cực, nêu vấn đề, gợi mở. Tăng cường làm mẫu, hướng dẫn thường xuyên, chỉ bảo cụ thể, tỉ mỉ, sát  với thực tế. Hướng dẫn uốn nắn để người học hình thành được các năng lực thực hiện để giải quyết các công việc thực hành, thí nghiệm. Vì vậy nên công việc kiểm tra đánh giá kết quả cũng phải phù hợp để người học điều chỉnh để sau này ra trường sẽ đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ ngay.
Cần xác định đúng nhiệm vụ những kỹ năng và kiến thức cần thiết của một người thợ sửa chữa xe ô tô để đào tạo thật sự phù hợp, sát thực tế.
     Thông qua trao đổi, luận bàn tham khảo, những đề mục công việc cụ thể dưới đây, các em SV sẽ hiểu được chương trình đang theo học sẽ giúp các em đảm nhận được công việc nào, và những kỹ năng gì cần thiết phải có để có thể đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Theo tiêu chuẩn chung của Châu Á những kỹ năng, kiến thức cần thiết cần phải có dành cho một người thợ sửa chữa ô tô là:
* Nhiệm vụ của nhân viên sửa chữa ô tô
- Tiếp xúc với khách hàng.
- Kiểm tra khả năng hoạt động và tình trạng của ô tô.
- Xác định mức độ hư hỏng, tìm ra nguyên nhân và đề ra phương án bảo dưỡng,
sửa chữa thích hợp.
- Thực hiện hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa, khôi phục tình trạng hoạt động của ô tô theo đúng tiêu chuẩn được quy định.
- Tư vấn cách vận hành, bảo quản xe cho người chủ sở hữu hoặc lái xe.
* Các công việc cụ thể
- Chuẩn đoán hệ thống ô tô: Nhân viên sửa chữa ô tô phải có khả năng kiểm tra, xác định chính xác tình trạng kỹ thuật của các thiết bị và bộ phận của xe. Biết chẩn đoán các hư hỏng với các thiết bị chẩn đoán và các phần mềm tra cứu kỹ thuật. Thợ cơ khí ô tô cần phải có kỹ năng sử dụng các phần mềm tra cứu kỹ thuật để đánh giá, phân tích tốt sau đó khoanh vùng tình trạng hư hỏng và đưa ra hướng khắc phục một cách nhanh chóng và hiệu quả.
- Bảo dưỡng và sửa chữa động cơ
- Bảo dưỡng và chữa gầm ô tô
- Sửa chữa – bảo dưỡng hệ thống điện trên ô tô
- Gia công hỗ trợ: ngoài các công việc trên thì người thợ sửa chữa ô tô cũng cần phải biết thực hiện các công việc gia công nhằm hỗ trợ cho công tác bảo dưỡng và sửa chữa.
* Về kiến thức 
- Nắm vững quy trình sửa chữa các hệ thống máy, gầm và điện ô tô.
- Cách thức tổ chức, sắp xếp tại nơi làm việc.
- Nắm vững cách sử dụng, bảo quản các thiết bị, dụng cụ hỗ trợ cho công việc
- Nắm vững các kỹ thuật sử dụng các thiết bị, dụng cụ.
- Hiểu biết về các loại vật liệu bôi trơn.
- Hiểu rõ các cấu tạo, hư hỏng, nguyên nhân và cách sửa chữa các hư hỏng của chi tiết, lắp ghép, bộ phận một hoặc nhiều hệ thống khác nhau.
- Biết tiếng Anh cơ bản và nhóm từ kỹ thuật thông dụng trong nghề.
* Các kỹ năng cần thiết của nghề
- Người thợ cần có kỹ năng tiếng Anh chuyên ngành để đọc tài liệu kỹ thuật. Ngoài ra, một kỹ năng cực kỳ quan trong đối với công việc sửa chữa ô tô ngày nay đó là khả năng làm việc với máy tính và thiết bị điện tử cơ bản.
- Sử dụng tốt các công cụ, dụng cụ hỗ trợ để tháo lắp, sửa chữa. Sử dụng được các trang thiết bị dùng để đo, kiểm tra phù hợp với từng chi tiết, lắp ghép, bộ phận hệ thống khác nhau. (VD: Các nhóm dụng cụ như súng hơi, máy mài …; Sử dụng thành thạo các dụng cụ cầm tay như hộp tuýp, cờ lê, tô vít, kìm…; Sử dụng thành thạo các thiết bị đo kiểm điện tử; Sử dụng thành thạo các dụng cụ kiểm tra áp suất lốp, động cơ, khí xả..; Vận hành tốt các hệ thống cầu nâng, máy ra vào lốp v.v..)
- Sắp xếp, tổ chức quá trình làm việc hợp lý, khoa học.
- Xác định chính xác tình trạng kỹ thuật của hệ thống mình chịu trách nhiệm.
- Lập được phiếu nghiệm thu, bàn giao.
- Bảo đảm an toàn và vệ sinh công nghiệp.
Sử dụng các thiết bị, dụng cụ hỗ trợ là một trong những kỹ năng quan trọng của nghề.
     Trên đây là những kiến thức, kỹ năng dành cho một người thợ sửa chữa ô tô theo tiêu chuẩn chung của Châu Á. Hiện tiêu chuẩn này đang được áp dụng tại tất cả các nhà máy lắp ráp và sản xuất ô tô tại Việt Nam. Để thành công, đòi hòi mỗi SV ngành công nghệ ô tô phải rèn luyện các kiến thức và kỹ năng ngay từ bây giờ để đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao từ thực tiễn. 
 
Tài liệu tham khảo
[1]  Thông tin đào tạo
Đại học hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ (Dùng cho sinh viên đại học khóa 5) năm 2014.
[2]  Báo cáo hội thảo khoa học
Chất lượng đào tạo trường Đại học Sao Đỏ thực trạng và giải pháp, tháng 8/2011.
[3]  Báo cáo chất lượng đào tạo khoa Công nghệ kỹ thuật ô tô trường Đại học Sao Đỏ thực trạng và giải pháp, năm 2011
[4]  Một số báo cáo, tài liệu của bộ môn Ô tô, khoa Ô tô và tài liệu tham khảo khác.

Tác giả bài viết: Trần Quang Thanh

Tổng số điểm của bài viết là: 13 trong 4 đánh giá

Xếp hạng: 3.3 - 4 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây